Hoe ik Elena voor me zie

Elena is een fictief personage. Maar als ik over haar schrijf, wil ik weten wie ze was voordat ze in mijn verhaal terechtkwam.

Ik zie een meisje voor me dat opgroeit in Tsjechoslowakije. Haar ouders hebben de bezetting meegemaakt. Zij groeit op met hun herinneringen en met wat ze liever niet vertellen. Het verhaal van een man die zichzelf op een plein in brand stak, kent ze van anderen. Ze was er zelf niet bij.

Wat doet zo’n verleden met een gezin? Wat vertel je je kind? En wat merkt dat kind, ook wanneer je niets zegt? Daar denk ik over na wanneer ik Elena probeer te begrijpen.

Ook haar vlucht naar Oostenrijk hoort bij dat beeld. Je vertrouwde omgeving achterlaten, ergens opnieuw beginnen. Ik stel me voor dat ze goed leert kijken en luisteren. Eerst begrijpen waar ze is en wie ze tegenover zich heeft.

Haar liefde voor taal vind ik belangrijk. Elena wil mensen kunnen verstaan. Woorden openen voor haar een wereld, maar ze merkt ook hoeveel iemand ermee kan verbergen. Aan de universiteit wordt ze geworven voor Atlas. Ze brengt dan al een geschiedenis mee. Ervaringen, overtuigingen en gewoonten die niet zomaar verdwijnen.

Wanneer ik een scène met haar schrijf, zit dat voor mij op de achtergrond. Ook als de lezer er op dat moment niets over hoort. Waarom geeft ze geen rechtstreeks antwoord? Waarom blijft ze toch bij iemand zitten? Wat zou ze willen zeggen, maar houdt ze voor zich?

Ik wil haar kunnen begrijpen, ook wanneer ze een keuze maakt waar ik zelf moeite mee zou hebben.

Zo zie ik Elena voor me. Een vrouw die veel heeft leren beheersen, maar niet altijd weet wat ze moet doen wanneer iemand dichtbij komt.