Het achterlicht bleef knipperen.
Rood tegen het natte gras. Rood over de zwarte spijlen van de Pelserbrug. Rood langs de witte zool van de ambulanceverpleegkundige die naast de vrouw geknield zat.
Daarna verdween het. Een tel later begon het opnieuw.
Leo parkeerde achter de tweede politieauto. Hij draaide die nacht recherchepiket voor Zaanstreek-Waterland. De voertuigen langs beide bermen versmalden de Eilandweg tot één strook. Achter het lint wachtte een lijnbus met gedimde koplampen, en onder het afdak van de halte hield de chauffeur zijn jas bij de keel dicht.
Toen Leo uitstapte, sloeg de regen koud tegen zijn nek. Iedereen keek naar de vrouw in het gras.
Een jonge agent kwam hem tegemoet. ‘Doorrijder,’ zei hij, nog voor Leo zijn legitimatie had laten zien.
‘Heeft iemand die zien wegrijden?’
De agent raadpleegde zijn notitieblok. ‘Er is geen ander voertuig aangetroffen.’
‘Maar heeft iemand een bestuurder gezien?’
‘Nog niet.’
Leo trok overschoenen aan. De agent en zijn collega waren er als eersten geweest, vlak voor de ambulance. Ze gingen samen onder het lint door.
De vrouw lag half in de berm: één schouder op het gras, haar benen dichter bij de rijbaan. Een isolatiedeken bedekte haar vanaf haar middel. De rechterarm verdween eronder. Haar andere hand lag met de palm omhoog in platgedrukt gras.
Modder vulde de lijnen van haar vingers. Eén vinger lag iets krommer dan de rest.
‘Hoe lang?’ vroeg Leo aan de verpleegkundige.
‘Zeventien minuten gereanimeerd vanaf onze aankomst. Geen circulatie teruggekregen.’ Ze trok haar handschoenen uit. ‘De schouwarts is onderweg. We hebben haar alleen verplaatst voor zover het moest. Ze lag meer op haar linkerzij, met haar hoofd naar de brug.’
Haar kleding was voor de reanimatie geopend. In de binnenzak had een perskaart gezeten; die was veiliggesteld. Verder hadden ze niets uit haar kleren gehaald. Donker haar lag nat tegen haar hals. Aan één kant zat bloed tussen haar gezicht en het gras. De andere kant was bijna onbeschadigd.
Een automobilist had haar gevonden, zei de jonge agent, en wees naar de halte. Gerrit Kooijman. Hij had eerst het achterlicht gezien.
De fiets lag enkele meters verderop. Het voorwiel stond scheef, de ketting als een donkere lus over de klinkers. Aan het stuur zat een lege telefoonhouder. Langs de linkerkant van de bagagedrager liep een bevestigingsrail; een onderste haak was afgebroken.
Onder de rail was het metaal minder nat.
Leo hurkte zonder iets aan te raken. Niemand had de fiets verplaatst, zei de agent, zij niet en de ambulance ook niet. In de strook modder tussen de weg en de vrouw stonden afdrukken van ambulanceschoenen, politieprofiel en een gewone zool door elkaar.
‘Zet in je eerste bevindingen wie waar heeft gelopen,’ zei Leo. ‘En schrijf nog geen “doorrijder”. Schrijf wat jullie hebben aangetroffen.’
Bij de brug kneep de weg samen tussen hek en water. Een automobilist moest daar wachten, of erop vertrouwen dat een fietser ruimte maakte. Op de spijlen en de witte rand zag Leo geen verse beschadigingen.
Een bewoonster had bij aankomst van de politie al gezegd dat ze niets had gezien. Leo keek naar de huizen bij de brug. ‘Laat iemand naar haar toe gaan. Niet vertellen wat Kooijman heeft verklaard. Eerst vragen wat zij vanavond heeft gedaan.’
Achter hem klapte een ambulancemedewerker een brancard in. Het witte scherm bewoog, en even werd onder de rand een schoen zichtbaar.
Bij de eerste politieauto keek Kooijman naar zijn eigen wagentje. Het stond schuin achter de afzetting. Het rechtervoorwiel was beschadigd.
‘Ik kwam uit Broek. Van mijn dochter. Voor me reed een donkere auto, en bij de brug zag ik de achterlichten kleiner worden. Richting de provinciale weg.’ Een kenteken had hij niet kunnen zien. ‘Toen iets roods, laag bij de grond. Ik dacht aan een reflector. Toen zag ik het wiel van de fiets. En toen haar. Ik remde en week uit, en mijn rechterwiel raakte de stoeprand.’
Hij had eerst het verkeer tegengehouden, zei hij, en daarna 112 gebeld. Haar en de fiets had hij niet aangeraakt. De bus was pas na zijn telefoontje gekomen; de chauffeur was ook naar haar toe gelopen.
‘Uw auto blijft voorlopig staan. De schade wordt gefotografeerd.’
‘Mijn verzekering gaat dit niet geloven.’
‘Daarom leggen we vast wat er is.’
Leo liet de vervoerder vragen alle camerabeelden, ritgegevens en communicatie van de bus te bewaren, de volledige dienst van die avond. De chauffeur wees naar het kastje boven de voorruit. Daar stond de route op, zei hij. Leo hoopte het.
Kooijmans melding was om drie over elf binnengekomen. Zijn volledige verklaring zou nog die nacht in de mobiele post worden opgenomen.
‘Weet u wie ze is?’ vroeg Kooijman.
‘Nog niet.’
Even later bracht een agente de bewoonster. Mevrouw Koster had een hondenriem om haar hand gewikkeld; de hond zelf was thuisgebleven.
‘Bram moest nog naar buiten,’ zei ze. ‘Ik loop altijd hetzelfde rondje: over de brug, langs het water en achter de huizen terug. Ik ging om tien voor half elf weg. Het journaal was net afgelopen. Volgens de keukenklok, en die loopt ongeveer gelijk.’
‘Wat gebeurde er buiten?’
‘Bij de brug stond een wagen. Aan deze kant, half op de weg. Donker. Hoger dan een gewone auto, maar geen grote bestelbus. Een terreinauto misschien, of zo’n hoge stationwagen. Het regende.’ Ze keek naar de brug. ‘De lichten waren uit. De motor hoorde ik wel. En er stond iemand achter, aan de bestuurderskant, denk ik. Een man, breed. Dat zag ik aan hoe hij stond. Hij deed niks. Hij stond daar gewoon.’
Bram had niet verder gewild. Dat deed hij met vuurwerk, of als er een grote vrachtwagen over de brug kwam. Die was er niet geweest, niet dat zij zag. De fiets had ze niet gezien, en ook niemand op de grond.
‘Wat deed u toen Bram niet verder wilde?’
‘Ik bleef staan. Een paar tellen, misschien langer. Hij trok terug en toen draaide die man zijn hoofd naar mij. Ik wilde weg.’
Ze had de brug niet genomen. Ze was langs de achterpaden naar huis gelopen, omdat ze niet wilde dat hij zag bij welk huis ze naar binnen ging. Achter de huizen had ze een portier gehoord, één, en na een halve minuut, misschien minder, was de motor harder gaan lopen en was de wagen weggereden, naar de provinciale weg. Thuis had ze weer op de keukenklok gekeken. Vijf over half elf, tien over hooguit.
Ze trok de riem strakker om haar hand.
‘Er staat wel vaker een wagen bij de brug. Bezorgen, ophalen, mensen die verkeerd rijden. Ik heb geen vrouw zien liggen. En nu klinkt het alsof ik had moeten bellen.’
‘Ik wil weten wat er op dat moment voor u te zien was.’
Ze liet de riem iets vieren. ‘Een auto en een man. Verder heb ik echt niks.’
‘Goed.’
‘Wat is daar goed aan?’
‘Dat u het niet groter maakt.’
Haar ogen bleven bij zijn notitieboek hangen. ‘Denkt u dat die man haar heeft aangereden?’
‘Ik weet nog niet wat hij daar deed.’
De agente zou mevrouw Koster vragen haar route in te tekenen. Bij het lint draaide de vrouw zich nog om.
‘Ligt ze daar nog?’
‘Ja.’
‘Is ze dood?’
Hij keek haar aan. ‘Ja.’
Bij de ambulance hield een medewerker van de forensische opsporing een transparant zakje omhoog. Naam en geboortedatum waren via de meldkamer gecontroleerd.
Eva de Villiers-De Witt.
Op de foto keek ze recht in de camera. Onder haar naam stond in kleinere letters: Journalist.
Haar telefoon was niet aangetroffen. De sleutels zaten in haar jaszak. Een tas was nog niet gevonden.
‘Fotografeer de bagagedrager en de afdruk onder die rail,’ zei Leo. ‘Zoek vanaf de kruising tot voorbij de brug, in beide bermen en langs het water. Waar het in het donker niet veilig kan, markeren en bij daglicht verder. En kijk welke woningen camera’s op de weg hebben. Niet vanaf drie over elf. Vanaf tien uur.’
Langs het riet begon een zoeklijn. Agenten noteerden adressen.
‘Wat hebben we?’ vroeg de forensisch medewerker.
‘Een overleden vrouw. Een beschadigde fiets, letsel dat bij een botsing kan passen. Geen ander voertuig. Ze is tijdens de reanimatie verplaatst. Haar telefoon en tas zijn weg.’
‘Jullie houden veel open.’
‘Het is nog donker.’
Leo liep terug naar de berm. Het achterlicht bleef knipperen. Hij schreef de tijden onder elkaar.
Circa 22.20–22.40 — donker voertuig bij de brug; exact tijdstip onbekend.
23.03 — melding Gerrit Kooijman.
Naast de eerste regel noteerde hij: fiets niet gezien.